Η βιταμίνη D, που πλέον θεωρείται ορμόνη, είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική ανάπτυξη των παιδιών και την υγεία των οστών τους. Παίζει σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου, ενώ παράλληλα συμμετέχει στη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και σε πολλές άλλες μεταβολικές διεργασίες.
Παρόλο που η χώρα μας διαθέτει μεγάλη ηλιοφάνεια, η ανεπάρκεια βιταμίνης D παραμένει συχνό φαινόμενο τόσο στα παιδιά όσο και στους εφήβους. Ένα από τα ερωτήματα που απασχολούν συχνά τους γονείς είναι κατά πόσο η χρήση αντηλιακού μπορεί να μειώσει τη σύνθεση της βιταμίνης D και να οδηγήσει σε έλλειψη.
Πώς παράγεται η βιταμίνη D;
Σε αντίθεση με τις περισσότερες βιταμίνες, η βιταμίνη D παράγεται κυρίως στο δέρμα μας μετά από έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία Β (UVB) του ήλιου. Η διαδικασία αυτή καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών του οργανισμού (80-85%), ενώ ένα μικρότερο ποσοστό (15-20%) προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής.
Τροφές που περιέχουν βιταμίνη D είναι τα λιπαρά ψάρια, ο κρόκος του αυγού, το συκώτι και ορισμένα εμπλουτισμένα τρόφιμα. Ωστόσο, η διατροφή από μόνη της συνήθως δεν επαρκεί για την κάλυψη των ημερήσιων αναγκών.
Τι συμβαίνει όταν χρησιμοποιούμε αντηλιακό;
Θεωρητικά, τα αντηλιακά προϊόντα μειώνουν τη διείσδυση της UVB ακτινοβολίας στο δέρμα. Επομένως, θα μπορούσαν να περιορίσουν και τη σύνθεση της βιταμίνης D.
Στην πράξη όμως, τα δεδομένα είναι πιο σύνθετα. Οι περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι η σωστή χρήση αντηλιακού δεν φαίνεται να προκαλεί κλινικά σημαντική μείωση των επιπέδων βιταμίνης D στον γενικό πληθυσμό. Αυτό συμβαίνει επειδή:
- Στην καθημερινότητα το αντηλιακό συχνά δεν εφαρμόζεται στην ιδανική ποσότητα.
- Κανένα αντηλιακό δεν αποκλείει το 100% της UVB ακτινοβολίας.
- Ακόμη και με χρήση αντηλιακού, μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας φτάνει στο δέρμα.
- Η συνολική έκθεση στον ήλιο κατά τη διάρκεια της ημέρας συνήθως επαρκεί για να επιτρέψει κάποια παραγωγή βιταμίνης D.
Πρέπει να αποφεύγουμε το αντηλιακό για να αυξήσουμε τη βιταμίνη D;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι.
Η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία. Τα ηλιακά εγκαύματα κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος αργότερα στην ενήλικη ζωή.
Η χρήση αντηλιακού, η αναζήτηση σκιάς, το κατάλληλο ντύσιμο και η αποφυγή έκθεσης στον ήλιο κατά τις ώρες έντονης ακτινοβολίας αποτελούν βασικά μέτρα φωτοπροστασίας που δεν θα πρέπει να παραλείπονται με σκοπό την αύξηση της βιταμίνης D.
Ποια παιδιά έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανεπάρκειας;
Ορισμένες ομάδες παιδιών εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο χαμηλών επιπέδων βιταμίνης D:
- Βρέφη που θηλάζουν αποκλειστικά χωρίς συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D.
- Παιδιά με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο.
- Παιδιά με αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία.
- Παιδιά με σκούρο χρώμα δέρματος.
- Παιδιά με χρόνιες παθήσεις του εντέρου, του ήπατος ή των νεφρών.
- Παιδιά που λαμβάνουν ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές που επηρεάζουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης D.
Πότε χρειάζεται έλεγχος;
Ο εργαστηριακός έλεγχος των επιπέδων βιταμίνης D δεν είναι απαραίτητος σε όλα τα παιδιά. Συνιστάται κυρίως σε παιδιά που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου ή όταν υπάρχουν κλινικές ενδείξεις πιθανής ανεπάρκειας.
Ο παιδοενδοκρινολόγος μπορεί να αξιολογήσει εξατομικευμένα αν απαιτείται έλεγχος ή χορήγηση συμπληρώματος, ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου κάθε παιδιού.
Συμπέρασμα
Η βιταμίνη D είναι ζωτικής σημασίας για την υγιή ανάπτυξη των παιδιών. Είναι απαραίτητο να έχουν καλά επίπεδα όλο το χρόνο. Αν και τα αντηλιακά μειώνουν θεωρητικά τη σύνθεσή της στο δέρμα, οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η σωστή χρήση τους δεν αποτελεί συνήθως αιτία ανεπάρκειας βιταμίνης D.
Η φωτοπροστασία παραμένει απαραίτητη σε όλες τις ηλικίες και δεν θα πρέπει να παραμελείται. Η διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D βασίζεται στη συνολική ισορροπία μεταξύ ασφαλούς έκθεσης στον ήλιο, σωστής διατροφής και, όπου χρειάζεται, κατάλληλης ιατρικής παρακολούθησης και συμπληρωματικής χορήγησης., ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες.
